۷ الگوی پرامپتنویسی روزمره با ChatGPT، Claude و Gemini

اگه از ChatGPT، Claude یا Gemini جوابهای کلی و بیمصرف گرفتی، معمولاً مشکل از ابزار نیست؛ از پیامیه که فرستادی. یه پیام مبهم، جواب مبهم میگیره. خبر خوب اینه که برای کارهای روزمره لازم نیست پرامپت نویسی «حرفهای» یاد بگیری؛ چند الگوی ساده کافیه.
توی این مطلب هفت تا از الگوهای پرامپتنویسی رو میبینی. هر الگو یه فرمول یکخطی داره، میگیم کِی به کار میاد، یه نمونه پرامپت ChatGPT آمادهٔ کپی میبینی (روی Claude و Gemini هم همینجوری امتحانش کن) و یه نکتهٔ کوچیک. مثالها قابل امتحانان: هر کدوم رو کپی کن، هر چی توی [کروشه] اومده رو با اطلاعات خودت عوض کن و روی ابزار خودت امتحانش کن.
هر الگو روی هر سه ابزار جواب میده، چون به ساختار پیام مربوطه، نه به یه ابزار مشخص. اطلاعات خصوصی، رمز و مدارک هویتی رو توی پرامپت نذار.
الگوهای پرامپتنویسی: ۷ نمونه برای کارهای روزمره
الگوی ۱: نقش، هدف و مخاطب
فرمول: بگو کی هستی (یا اون کی باشه)، چی میخوای و برای کی.
کِی به کار میاد: وقتی جوابها کلی یا هملحن نیستن. مثلاً بازنویسی یه متن، نوشتن یه معرفی، یا ویرایش.
تو یه ویراستار فارسیزبان هستی. میخوام متن زیر رو برای مشتریهای یه فروشگاه اینترنتی روانتر و کوتاهتر کنی. لحنش دوستانه ولی محترمانه باشه.
متن:
[متنت رو اینجا بچسبون]نکته: هرچی مخاطب و هدف رو دقیقتر بگی، کمتر جواب کلی میگیری.
الگوی ۲: خلاصه با قالب مشخص
فرمول: متن رو بده و شکل خروجی رو خودت تعیین کن.
کِی به کار میاد: مقاله، یادداشت جلسه یا یه پیام طولانی که وقت خوندنش رو نداری.
متن زیر رو خلاصه کن. خروجی دقیقاً اینطوری باشه:
- یه جمله برای ایدهٔ اصلی
- سه نکتهٔ مهم
- یه کاری که باید بعدش انجام بدم
متن:
[متن یا یادداشت جلسه]نکته: قالب رو خودت بگو؛ نذار ابزار حدس بزنه چه شکلی میخوای.
الگوی ۳: نوشتن پیام با لحن و طول مشخص
فرمول: برای کی، دربارهٔ چی، با چه لحنی، حداکثر چند کلمه.
کِی به کار میاد: ایمیل کاری، پیام به مشتری، درخواست مرخصی یا هر پیامی که نمیدونی از کجا شروعش کنی.
یه ایمیل کوتاه بنویس به [مدیر / همکار / مشتری] دربارهٔ [موضوع]. لحنش رسمی ولی صمیمی باشه، حداکثر ۱۰۰ کلمه، و آخرش یه درخواست روشن داشته باشه. اطلاعات: [اسم، تاریخ، عدد].نکته: اطلاعات واقعی رو خودت بده؛ نذار اسم و تاریخ و عدد رو حدس بزنه.
الگوی ۴: ساده توضیح بده
فرمول: موضوع، سطح من، یه مثال، چند سؤال برای محک زدن.
کِی به کار میاد: وقتی میخوای چیز تازهای یاد بگیری: یه مفهوم مالی، یه اصطلاح فنی یا یه موضوع درسی.
[موضوع، مثلاً «تورم»] رو برای کسی که هیچ پیشزمینهای نداره توضیح بده. اول یه تشبیه ساده بزن، بعد یه مثال از زندگی روزمره، و آخرش سه سؤال بپرس که بفهمم درست فهمیدم یا نه.نکته: اگه هنوز گنگ بود، بنویس «سادهتر» یا «یه مثال دیگه».
الگوی ۵: چند گزینه و مقایسه
فرمول: تصمیم من، معیارها، شرایط من، یه جدول.
کِی به کار میاد: انتخاب بین چند چیز: ابزار، برنامه، مسیر یادگیری یا خرید.
میخوام بین [گزینهها] یکی رو انتخاب کنم. چند گزینه پیشنهاد بده و توی یه جدول با معیارهای [معیار ۱، معیار ۲، معیار ۳] مقایسهشون کن. آخرش بگو برای کسی که [شرایط من] کدوم رو انتخاب میکنی و چرا.نکته: شرایط خودت رو بگو. اعداد و مشخصات جدول رو هم قبل از تصمیم از منبع رسمی چک کن.
الگوی ۶: نمونه بده
فرمول: دو سه نمونهٔ خودت، بعد کار تازه.
کِی به کار میاد: وقتی میخوای خروجی همون لحن و سبک خودت رو داشته باشه: توضیح محصول، کپشن یا پاسخ به مشتری.
میخوام برای محصول جدیدم یه توضیح کوتاه بنویسی، با همون سبک نمونههای زیر.
نمونه ۱: [متن خودت]
نمونه ۲: [متن خودت]
حالا همین سبک رو برای این محصول بنویس: [محصول جدید]نکته: دو سه نمونه کافیه؛ لحن و طول رو از روی همونها برمیداره.
الگوی ۷: اول نقد کن، بعد بنویس
فرمول: متن رو بده، ضعفها رو بگیر، نسخهٔ بهتر رو بخواه.
کِی به کار میاد: رزومه، متن آگهی، پست یا هر چیزی که یه بار نوشتی و میخوای بهترش کنی.
متن زیر رو بخون. اول سه ضعف اصلیش رو بگو، بعد یه نسخهٔ بهتر بنویس که همون ضعفها رو برطرف کنه. اگه جایی مبهمه، قبل از نوشتن ازم بپرس.
متن:
[متن]نکته: جواب اول شروع کاره، نه آخرش. بعدش بگو «یه بار دیگه با لحن [لحن]».
کدوم ابزار برای کدوم الگوی پرامپت؟
صادقانه بگیم: هر هفت الگو روی ChatGPT، Claude و Gemini جواب میده، چون به ساختار پیام مربوطه، نه به یه ابزار مشخص. تفاوت جوابها به نسخهٔ مدل، پلن و تنظیمات حسابت بستگی داره و مدام عوض میشه؛ برای همین برای هیچکدوم برنده اعلام نمیکنیم.
بهجاش یه آزمایش سهدقیقهای پیشنهاد میکنیم. یه پرامپت رو توی هر سه ابزار بذار، جوابها رو کنار هم ببین و هر کاری رو برای ابزاری نگه دار که جوابش به چیزی که میخوای نزدیکتره. موقع مقایسه اینها رو نگاه کن:
| الگو | چی رو مقایسه کنی |
|---|---|
| ۱. نقش، هدف و مخاطب | رعایت نقش و لحن |
| ۲. خلاصه با قالب مشخص | رعایت دقیق قالب خروجی |
| ۳. نوشتن پیام | طبیعی بودن فارسی و رعایت طول |
| ۴. ساده توضیح بده | روشن بودن تشبیه و مثال |
| ۵. چند گزینه و مقایسه | درستی اعداد و جدول (حتماً چک کن) |
| ۶. نمونه بده | نزدیکی به سبک نمونهها |
| ۷. اول نقد کن | دقیق بودن نقد و سؤالهای روشنکننده |
پرسشهای رایج
پرامپت رو فارسی بنویسم یا انگلیسی؟
برای کار فارسی، فارسی بنویس. کیفیت جواب به مدل بستگی داره؛ اگه ضعیف بود، همون پرامپت رو انگلیسی هم امتحان کن و ببین فرق میکنه یا نه.
پرامپت باید بلند باشه؟
بلندی مهم نیست، روشن بودنش مهمه. چیزی که لازم داری (هدف، مخاطب، قالب) رو بگو و بقیه رو حذف کن.
چه چیزهایی رو نباید توی پرامپت بنویسم؟
رمز، شمارهٔ کارت، مدارک هویتی و اطلاعات خصوصی دیگران. مثالهای بالا رو هم با اطلاعات عمومی یا ساختگی امتحان کن.
بعد از یاد گرفتن پرامپت نویسی، قدم بعدی چیه؟
اگه میخوای بیشتر دربارهٔ کار با ابزارهای هوش مصنوعی بخونی، مطلبهای دستهٔ هوش مصنوعی رو ببین.
ChatGPT، Claude و Gemini از ایران باز نمیشن؟ VaslDNS با یه تنظیم DNS بازشون میکنه؛ VPN نیست و همهٔ سایتها رو هم باز نمیکنه. راهنمای تنظیم DNS رو ببین (اندروید داری؟ تنظیم Private DNS اندروید برای ChatGPT رو بخون) و توی فهرست سرویسهای پشتیبانیشده چک کن سرویس موردنظرت هست یا نه.